Κρητικό Λεξικό · Άρθρα
Ζώα της αυλής, του κάμπου και του βουνού
Από το μπεγίρι και την όρνιθα ως τη ζουρίδα και την όχεντρα, τα ζώα με τα κρητικά τους ονόματα.
Το λεξικό έχει πολλές λέξεις για τα ζώα. Βρίσκουμε το άλογο, τον γάιδαρο, την κότα και το κοπάδι, αλλά και τρεις διαφορετικές λέξεις που σημαίνουν απλώς ζώο.
Η κότα δείχνει πόσο μετράει ο τόπος: ο Κοντοσόπουλος καταγράφει όρνιθα στους δύο ανατολικούς νομούς και όρθα στις Βρύσες, στη δυτική Κρήτη.
The dictionary has many words for animals: the horse, the donkey, the hen and the flock, and also three different words that simply mean animal.
The hen shows how much place matters: Kontosopoulos records όρνιθα in the two eastern prefectures and όρθα at Vrysses, in western Crete.
Στην αυλή και στο χωράφι
- μπεγίριbegiriτο άλογο
- χτήμαchtimaο γάιδαρος (και το μουλάρι)
- βούιvouiβόδι
- αίγαaigaκατσίκα
- ριφάκιrifakiκατσικάκι
- κουράδιkouradiτο κοπάδι ζώων
- όρνιθαornithaη κότα
- όρθαorthaκότα
- πισωνύχιpisonychiτο πλήκτρο του πετεινού
- κούμοςkoumosκοτέτσι
Λέξεις για το ζώο
- έχνοςechnosζώο
- οζόozoζώο
- ζούμπεροzoumperoζώο
- έγγαλοςengalosζώο που δίνει γάλα
Στο σπίτι
- κάτηςkatisγάτα
- κατσούλιkatsouliγατάκι
- κουλούκιkouloukiκουτάβι
Στη φύση
- ζουρίδαzouridaκουνάβι
- όχεντραochentraοχιά
- αφορδακόςafordakosβάτραχος
- καβρόςkavrosκάβουρας
- μελίτακαςmelitakasμυρμήγκι
- ατσέλεγοςatselegosσπουργίτης
- χοχλιόςchochliosτο σαλιγκάρι
- σπιθούριαspithouriaπυγολαμπίδες
Ξέρεις κάποια από αυτές τις λέξεις αλλιώς, ή μια λέξη που λείπει; Γράψε μας στο hello@justgold.gr.
Πηγές
- KONE Κοντοσόπουλος, «Η Κρητική Διάλεκτος», απόσπασμα στο e-thrapsano.gr
- TWIN 3ο Γυμνάσιο Ηρακλείου, Κρητικό γλωσσάρι, Erasmus+ «My Heritage, Our Future», 2019 έως 2021
- TSA Τσάκωνα (2006), «Κρητική και άλλες νότιες διάλεκτοι», Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα
- KONA Κοντοσόπουλος, «Αθησαύριστες κρητικές λέξεις», Αριάδνη
- KONAT Κοντοσόπουλος (1988), Γλωσσικός Άτλας της Κρήτης, απόσπασμα στην Πύλη
- TSI Τσικριτσή Κατσιανάκη (1989), «Κρητικά ετυμολογικά», Αριάδνη 5