Κρητικό Λεξικό · Άρθρα
Μαδάρα, δέτης και χαράκι: το κρητικό τοπίο
Βουνά, γκρεμοί, βράχοι και λουλούδια, με τις λέξεις του νησιού.
Το λεξικό έχει πολλές λέξεις για το τοπίο. Η μαδάρα είναι η γυμνή ορεινή περιοχή, ο δέτης ο γκρεμός, το χαράκι ο μεγάλος βράχος.
Στη δεύτερη ενότητα βάλαμε τον καιρό και στην τρίτη τα λουλούδια και τα φυτά. Το αθός, το λουλούδι, τονίζεται στη λήγουσα, και έτσι ξεχωρίζει από το άθος, τη στάχτη.
The dictionary has many words for the landscape. Μαδάρα is the bare mountain land, δέτης the cliff, χαράκι the large rock.
The second group is weather and the third is flowers and plants. Αθός, flower, is stressed on the last syllable, which sets it apart from άθος, ash.
Βουνά και δρόμοι
- μαδάραmadaraγυμνή ορεινή περιοχή
- τρούλαtroulaκορυφή
- δέτηςdetisγκρεμός
- χαράκιcharakiμεγάλος βράχος
- πορόλαγκοςporolagkosτο στόμιο του λαγκαδιού
- σόπατοsopatoίσωμα
- στράταstrataδρόμος
- τσαΐλιtsailiχαλίκι
- πηλάpilaλάσπες
- πούγκαpougkaκαταφύγιο
Καιρός και φωτιά
- κάψαkapsaζέστη
- κοκοσάλιkokosaliχαλάζι
- οφανόςofanosφλόγα
Λουλούδια και φυτά
- αθόςathosτο λουλούδι, ο ανθός
- άθοςathosστάχτη
- βιόλαviolaόμορφο λουλούδι
- ροδαράrodaraτριανταφυλλιά
- αγιοδημητράκιagiodimitrakiχρυσάνθεμο
- κιρκιμίσιkirkimisiπικροδάφνη με κόκκινα άνθη
- απιδιά / απιδέapidia / apideαχλαδιά
- μουρέλοmoureloνεαρό φυτό ελιάς
- τσίταtsitaαγκάθι
- μενεξελίmenexeliμενεξεδί χρώμα
Ξέρεις κάποια από αυτές τις λέξεις αλλιώς, ή μια λέξη που λείπει; Γράψε μας στο hello@justgold.gr.
Πηγές
- TWIN 3ο Γυμνάσιο Ηρακλείου, Κρητικό γλωσσάρι, Erasmus+ «My Heritage, Our Future», 2019 έως 2021
- RAL Ράλλη, Χαιρετάκης, Τσιμπούρης, «ΔΙΑΣΥΝ», Μελέτες για την ελληνική γλώσσα 40
- CHAI Χαιρετάκης, «Η ονοματική κλίση της κρητικής διαλέκτου», Πρακτικά ICGL
- TSA Τσάκωνα (2006), «Κρητική και άλλες νότιες διάλεκτοι», Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα
- KONE Κοντοσόπουλος, «Η Κρητική Διάλεκτος», απόσπασμα στο e-thrapsano.gr
- KAC Kaczyńska και Witczak (2019), Further Turkish Loanwords in the Cretan Dialect, Folia Orientalia 56
- KONAT Κοντοσόπουλος (1988), Γλωσσικός Άτλας της Κρήτης, απόσπασμα στην Πύλη
- KONA Κοντοσόπουλος, «Αθησαύριστες κρητικές λέξεις», Αριάδνη