Κρητικό Λεξικό · Άρθρα
Στο τραπέζι: ψωμί, φασόλες και γκαϊφές
Η σαΐττα, τα εφτάζυμα, το τυροκομειό και το οφτό, μαζί με τις λέξεις για το σέρβιρισμα και το κέρασμα.
Οι λέξεις του φαγητού στο λεξικό είναι λιγότερες απ όσες θα θέλαμε, γιατί δεχόμαστε μόνο όσες βρίσκονται σε πηγή. Όσες υπάρχουν όμως λένε πολλά: για το ψωμί, τα τυριά, τα φρούτα και το κέρασμα.
Για το ψωμί ο Κοντοσόπουλος καταγράφει τη σαΐττα στις Βρύσες, και ο Δετοράκης τα εφτάζυμα, το ψωμί χωρίς προζύμι. Τα φασόλια, φασόλες, τα δίνει ο Κοντοσόπουλος για όλη την Κρήτη.
The dictionary has fewer food words than we would like, because we only accept words found in a source. Those it has say a lot, about bread, cheese, fruit and treating guests.
For bread, Kontosopoulos records σαΐττα at Vrysses, and Detorakis records εφτάζυμα, bread made without a starter. Kontosopoulos gives φασόλες, beans, for the whole of Crete.
Ψωμί, τυρί, φρούτα
- σαΐτταsaittaφραντζόλα ψωμιού
- εφτάζυμαeftazymaψωμί χωρίς προζύμι
- φασόλεςfasolesφασόλια
- τυροκομειόtyrokomeioτα γαλακτοκομικά προϊόντα (τυρί, μυζήθρα)
- αϊβά / αηβάaiva / aivaκυδώνι
- απίδιapidiαχλάδι
Στη φωτιά
- οφτόoftoψητό στα κάρβουνα
- ψήνωpsinoμαγειρεύω
- χοχλακώchochlakoκοχλάζω, βράζω
- παραστιάparastiaτζάκι
Γεύσεις και κέρασμα
- γλυκιόςglykiosγλυκός
- πρικιόςprikiosπικρός
- κενώνωkenonoσερβίρω
- τρατέρνωtraternoκερνώ
- γκαϊφέςgkaifesκαφές
- τζισβέςtzisvesμπρίκι
- κουνενόςkounenosπήλινο μονόχερο δοχείο για υγρά
Ξέρεις κάποια από αυτές τις λέξεις αλλιώς, ή μια λέξη που λείπει; Γράψε μας στο hello@justgold.gr.
Πηγές
- KONA Κοντοσόπουλος, «Αθησαύριστες κρητικές λέξεις», Αριάδνη
- DET Δετοράκης (1989), «Παρατηρήσεις σε λέξεις κρητικών κειμένων», Αριάδνη 5
- KAC Kaczyńska και Witczak (2019), Further Turkish Loanwords in the Cretan Dialect, Folia Orientalia 56
- TWIN 3ο Γυμνάσιο Ηρακλείου, Κρητικό γλωσσάρι, Erasmus+ «My Heritage, Our Future», 2019 έως 2021
- KAC14A Kaczyńska (2014), A newly identified Cretan gloss, Graeco-Latina Brunensia 19(1)
- STR Στρατιδάκης (2019), Πρακτικά MGDLT7, σ. 186 έως 192