Κρητικό Λεξικό · Άρθρα
Ο βοσκός, η μάντρα και οι ασκοί
Άραγος, λιδαραγός και μυζηθραραγός: οι λέξεις του βοσκού, κυρίως από τη μελέτη του Χαραλαμπάκη.
Ο Χ. Χαραλαμπάκης έγραψε στην «Αριάδνη» για τη λέξη αραγός και τα ερμηνευτικά της προβλήματα. Από το άρθρο του βγαίνει μια μικρή οικογένεια λέξεων για τους ασκούς του βοσκού: για γάλα, για λάδι, για μυζήθρα.
Μαζί τους βάλαμε τις λέξεις για τη μάντρα, το βραδινό βοσκοτόπι και τον βοηθό του βοσκού. Η μορφή στο λεξικό είναι άραγος, όπως τη δίνει η πηγή μας.
Ch. Charalambakis wrote in the journal Ariadne about the word αραγός and the problems of explaining it. His article yields a small family of words for the shepherd's skin bags: for milk, for oil, for myzithra cheese.
Alongside them we placed the words for the fold, evening grazing and the shepherd's helper. The dictionary form is άραγος, as our source gives it.
Οι ασκοί
Η οπτική αναγνώριση του κειμένου της πηγής είναι κακή, οπότε οι μορφές αυτής της ενότητας ελέγχονται ακόμα στο πρωτότυπο.
- άραγοςaragosμικρός ασκός από δέρμα κατσικιού ή αρνιού
- αραγιάaragiaόσο γάλα χωρά ένας αραγός
- λιδαραγόςlidaragosαραγός για λάδι
- μυζηθραραγόςmyzithraragosαραγός για μυζήθρα
Σάκοι και τσάντες
- νταγαρτζίκιntagartzikiποιμενική τσάντα από δέρμα κατσικιού
- τράστοtrastoδερμάτινο σακίδιο
- ντάσκαntaskaδερμάτινος σάκος για επισκευή παπουτσιών
- βούργιαvourgiaυφαντός σάκος που κρέμεται από λουριά, ταγάρι
Η μάντρα
- μαντρατζήςmantratzisβοηθός του βοσκού
- μαντρίζωmantrizoκλείνω στη μάντρα, περιορίζω
- αποσπεροβόσκωaposperovoskoβόσκω το βράδυ
- κουράδιkouradiτο κοπάδι ζώων
- έγγαλοςengalosζώο που δίνει γάλα
Ξέρεις κάποια από αυτές τις λέξεις αλλιώς, ή μια λέξη που λείπει; Γράψε μας στο hello@justgold.gr.
Πηγές
- CHA Χαραλαμπάκης, «Αραγός: ερμηνευτικά και ετυμολογικά προβλήματα», Αριάδνη
- MIN Καλεντάκη, Ηλιοτή, Λιναρδάκη, Η υφαντική τέχνη στα Αστερούσια, Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς
- TWIN 3ο Γυμνάσιο Ηρακλείου, Κρητικό γλωσσάρι, Erasmus+ «My Heritage, Our Future», 2019 έως 2021
- KAC Kaczyńska και Witczak (2019), Further Turkish Loanwords in the Cretan Dialect, Folia Orientalia 56
- RAL Ράλλη, Χαιρετάκης, Τσιμπούρης, «ΔΙΑΣΥΝ», Μελέτες για την ελληνική γλώσσα 40
- TSA Τσάκωνα (2006), «Κρητική και άλλες νότιες διάλεκτοι», Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα
- KONAT Κοντοσόπουλος (1988), Γλωσσικός Άτλας της Κρήτης, απόσπασμα στην Πύλη